Wat is het IDentiteitsspel®?

Het IDenteitsspel® is een spel dat bedoeld is om de identiteit van een entiteit vast te stellen. Volgens het Nederlandse woordenboek Van Dale is een entiteit ‘iets dat wezenlijk bestaat’ of een ‘eenheid’. Het woord identiteit wordt omschreven als ‘dat wat eigen is aan een persoon’. Een ‘eenheid’ wordt zichtbaar door de identiteit en cultuur. Een entiteit hoeft niet één persoon te zijn, maar kan bijvoorbeeld een organisatie zijn of een bedrijf, een instelling, een vereniging, een club, een netwerk, een hechte groep, enzovoorts.

Door onszelf te identificeren met een entiteit, bijvoorbeeld het bedrijf waar we werken, kunnen we beter keuzes maken en beslissingen nemen vanuit die entiteit. Om daarmee te voorkomen dat beslissingen of keuzes die anders door één persoon genomen resp. gemaakt worden naar buiten toe de identiteit van dat bedrijf bepalen. Hoe zuiverder de identiteit van een entiteit is, des te krachtiger deze entiteit resoneert met anderen. Maar hoe bepaal je die identiteit nou? Dat wordt in het IDentiteitsspel® makkelijk gemaakt doordat we de entiteit vergelijken met een persoon of individu. Aan de hand van speelkaarten worden uiterlijk, achtergronden, karakter en keuzes van deze persoon of dit individu, oftewel de entiteit benoemd.

Het spel kan gespeeld worden met 2 tot 16 personen.

De spelregels

Er zijn zes typen kaarten:

1. Geslachtskenmerken (man/vrouwsymbolen)
2. Uiterlijke kenmerken (verschillende kleuren ogen)
3. Positieve karaktereigenschappen (lachende gezichtjes)
4. Negatieve karaktereigenschappen (verdrietige gezichtjes)
5. Maatschappelijke factoren (hoedjes, kruisen etc.)
6. Bewustzijnsniveaus (wolkjes)

Spelvoorbereiding

Alvorens het spel gespeeld gaat worden, wordt een lege stoel aan tafel bijgeschoven. De lege stoel is bedoeld voor de ‘persoon’ die tijdens het spel steeds zichtbaarder wordt. Probeer je tijdens het spel regelmatig te verplaatsen in de ‘persoon’ op de stoel. Het is weliswaar de bedoeling dat je het spel speelt vanuit jouw argumenten, maar het is heel zinvol om jouw mening als het ware te toetsten aan de identiteit die op de stoel steeds meer vorm en inhoud krijgt. Je stelt je daarbij voor wat die persoon zou doen of denken en dat mag best wel eens afwijken van jouw eigen mening. Per slot van rekening heeft de ‘persoon’ op de stoel een eigen identiteit en dus een eigen mening.

Het spel

Het begin

Als eerste worden met alle deelnemers tegelijk de kaarten met de man/vrouwsymbolen (geslachtskenmerken) en vervolgens de kaarten met de ogen (uiterlijke kenmerken) behandeld. Misschien is er een trainer/coach aanwezig om het spel te begeleiden, maar er kan ook voor gekozen worden dat steeds een van de spelers de kaarten aangeeft. Deze neemt dan een kaart van de stapel man/vrouwsymbolen (geslachtskenmerken), en houdt deze voor aan de hele groep. Gezamenlijk wordt besproken welke kaart van toepassing is - en welke niet - op de entiteit waarvoor het spel gespeeld wordt. De omschrijving van de kaarten die van toepassing zijn wordt op een flip-over genoteerd, zodat iedereen er gedurende het spel naar kan kijken. De kaarten die niet van toepassing zijn worden teruggelegd in de doos. Na de kaarten met man/vrouwsymbolen (geslachtskenmerken) zijn de kaarten met ogen (uiterlijke kenmerken) op dezelfde wijze aan de beurt.

Het vervolg

Vervolgens wordt de groep, al dan niet door te trainer/coach, in kleinere groepjes verdeeld. Er zijn vier setjes kaarten te verdelen (positieve en negatieve karaktereigenschappen, maatschappelijke factoren en bewustzijnsniveaus). Elk groepje krijgt een compleet stapeltje kaarten. Afhankelijk van het aantal groepjes worden de setjes kaarten verdeeld. Zijn er bijvoorbeeld in totaal 8 spelers, dan kunnen er twee groepjes van vier personen gevormd worden. In dat geval worden eerst de kaarten met de lachende gezichtjes (positieve eigenschappen) behandeld en de kaarten met de verdrietige gezichtjes (negatieve eigenschappen). Vervolgens zijn de kaarten met de verschillende symbolen zoals kruisen en hoedjes (maatschappelijke factoren) aan de beurt en de kaarten met de wolkjes (bewustzijnsniveaus). Zijn er bijvoorbeeld 16 spelers, dan kunnen er vier groepjes van vier personen worden gevormd die elk tegelijkertijd een setje kaarten krijgen. De groepen spelen tegelijkertijd en komen aan het eind van het spel weer samen.

De kaarten worden omgedraaid op tafel gelegd. Elke speler neemt om de beurt een kaart van de stapel en draait deze zo om dat de tekst zichtbaar is voor iedereen. De speler die de beurt heeft, mag dan aangeven of hij of zij deze kaart van toepassing vindt. De keuze moet zo goed mogelijk worden gemotiveerd. Indien een van de medespelers het er niet mee eens is moet ook deze beargumenteren waarom wel of niet voor de kaart gekozen wordt. Het is de bedoeling dat goed doorgevraagd wordt naar het waarom van de keuze. Op deze wijze wordt consensus bereikt, want er moet geprobeerd worden om een compromis te vermijden. Iedereen moet zich in de keuze kunnen vinden. Kunnen de spelers het niet eens worden, wordt de kaart apart gelegd tot het moment dat alle kaarten gespeeld zijn. Dan wordt de kaart opnieuw besproken en veelal lukt het dan wel om tot consensus te komen. Komen de spelers er helemaal niet uit, kan de kaart worden bewaard om later met de hele groep plenair te bespreken.

Als alle kaarten behandeld zijn, komen de groepen weer bij elkaar en neemt de trainer/coach of een van de spelers alle gekozen kaarten een voor een door met de totale groep. Alleen de gekozen kaarten worden besproken, de niet gekozen kaarten blijven in de doos. Alle spelers hebben nu de gelegenheid om te bekijken of ze het eens zijn met de keuze van de andere groepen. Ook hier geldt weer dat getracht moet worden compromissen te vermijden. In de praktijk komt de kern van de argumentatie altijd boven tafel als er goed wordt doorgevraagd en op dat moment kan er consensus worden bereikt.

Als alle kaarten zijn gekozen moeten ze genoteerd worden op de zogenoemde Identiteitskaart (zie in de doos).

Het spelen met meerdere kleine groepen heeft als absoluut voordeel dat de uitkomst van het spel het minst te beïnvloeden is. Want het gaat erom niet de gewenste maar juist de realistische identiteit vast te stellen. Met zowel de positieve kanten als de schaduwkanten van de persoonlijkheid.

Samenstellen Cultuurgroep

Om de identiteit van de organisatie zo goed mogelijk te kunnen bepalen, verdient het ten zeerste aanbeveling om het spel te spelen met de zogenoemde cultuurbepalende personen uit de onderneming. Zij zijn als het ware het DNA van de organisatie en de keuzes die zij maken zijn representatief voor de onderneming. De meest effectieve manier om deze cultuurgroep vast te stellen is te beginnen bij de oprichter(s)/ondernemer/directeur/eigenaar(s). Als dit bijvoorbeeld twee personen zijn, dan bepalen zij wie als derde persoon bij de groep komt. Vervolgens benoemen zij dan met z´n drieën een vierde persoon en daarna met z´n vieren een vijfde persoon. Het maximum is bijvoorkeur 12 personen, maar het mogen er zeker ook minder zijn. Het vaststellen van de groep gebeurt op deze wijze met inbreng van alle personen die uiteindelijk tot de groep gaan behoren. Het is beslist niet de bedoeling om alleen mensen uit het management team te benoemen. En het is ook zeker niet de bedoeling om van elke afdeling uit de organisatie iemand uit te kiezen. Het kan echt gebeuren dat er afdelingen zijn waar geen cultuurbepalende mensen te vinden zijn. Omdat iedereen uit de groep inbreng heeft bij de totstandkoming van de groep, is de kans niet zo groot dat er scheve gezichten ontstaan bij anderen in de organisatie die zich misschien gepasseerd voelen. Indien die situatie wel ontstaat dan moet daar zeker aandacht aan geschonken worden, maar probeer de verleiding te weerstaan om mensen aan de groep toe te voegen waarvan de groep eigenlijk vindt dat die er niet  toe behoren. Het vertroebelt dan als het ware het DNA en dat komt de uitkomst niet ten goede.

Hoe maak je nu de keuze voor de juiste mensen? Doe dat niet te krampachtig. Kies vanuit gevoel, dus vanuit het hart. En stel je bijvoorbeeld voor dat als je morgen weer een onderneming zou starten, wie zou je dan uitkiezen? Niet om hun ´skills´en niet van elke afdeling een, maar om wie ze zijn. Mensen met wie je goed door een deur kunt, waar je mee resoneert of anders gezegd waar je een klik mee hebt. Want daar gaat het om.

Joy Company
Tjalk 22
2401 NC Alphen a/d Rijn
www.joycompany.nl
joyce@joycompany.nl